پروتز چشم

چشم مصنوعی

مهم ترین عواملی که سبب از دست دادن چشم می شوند عبارت اند از : نقص مادرزادی، ضربه و تروما به چشم، وارد شدن یک جسم تیز به داخل چشم، تومور ها که نیاز به برداشتن بافت چشم باشد، عفونت چشم و نواحی اطراف آن و یا در حین عمل جراحی و به دلیل آسیب به چشم یا عوارض بعد از از جراحی.

از دست دادن چشم یا فقدان مادرزادی آن اغلب منجر به مشکلات عاطفی یا فیزیکی فراوانی می‌شود که عبارت اند از : هیپوپلازی و عدم تقارن صورت ،تاثیر منفی در ظاهر و زیبایی ، مشکلات روانی و واکنش های اجتماعی. اصلاح نقص با پروتز چشمی (چشم مصنوعی) منجر به بهبود ظاهری و روانی فرد ، پذیرش اجتماعی ، بهبود کیفیت زندگی و رشد و تکامل فرد می‌شود.

تاریخچه چشم مصنوعی 

اولین پروتز چشم که تا به حال یافت شده مربوط به شهر سوخته است که از یک ماده بسیار سبک، احتمالاً خمیر قیر ساخته شده وقدمت آن به 2900 تا 2800سال قبل از میلاد باز می گردد.

انواع پروتز چشم

چشم مصنوعی غیر یکپارچه

امروزه چشم مصنوعی غیر یکپارچه را بر اساس شکل (کروی در مقابل بیضی) یا روش ساخت طبقه بندی می کنند. پروتزهای غیر یکپارچه هیچ اتصالی به عضلات خارجی چشم ندارند و همچنین اجازه رشد بافت چشم به داخل پروتز را نمی دهند و معمولا کره هایی از جنس اکریلیک ، شیشه و سیلیکون هستند.

پس از جراحی برای برداشتن چشم طبیعی، ایمپلنت چشمی توپی شکل به طور دائم و عمیق کاشته می شود و سپس پروتز متحرک ساخته می شود تا روی آن قرار گیرد، پروتز چشم ساخته شده ازیک قسمت سفید رنگ (صلبیه) که رگ های خونی روی آن کشیده شده اند و قسمت رنگی مرکزی (عنبیه) تشکیل شده که به نور واکنش نمی دهدو پروتز ها حرکات کمی دارند.

پروتز چشم سفارشی

پروتز های سفارشی که از چشم بیمار قالب گیری می شود و براساس آن پروتز ساخته می شود این پروتز ها نسبت به نوع پیش ساخته تطابق بیشتری با چشم و بافت های آن دارند ،عفونت یا تجمع مایع در آن کمتر، تحرک پروتز بهتر، توزیع یکنواخت فشار و کاهش بروز ساییدگی و زخم در مقایسه با پروتزهای پیش ساخته دیده می شود. تشابه رنگ در پروتز های چشم سفارشی ؛ تقارن و زیبایی‌شناسی این پروتز ها بسیار زیاد است ولی ساخت آن ها زمان بر هست.

پروتزهای چشم پیش ساخته

پروتزهای چشم پیش ساخته و استوک ارزان تر هستند و افرادی که از این پروتزها استفاده می کنند باید روزی چند مرتبه پروتز خود را خارج کنند تا حفره چشم را از ترشحات ناشی از التهاب که دراثر قرار گرفتن نامناسب پروتز در حفره ایجاد می شود، پاک کنند. عدم تناسب پروتز با حفره چشم همچنین در حرکت پلک اختلال ایجاد می کند ودر اثر جذب مایع مخاط در گذر زمان می تواند سبب ایجاد عفونت شود ولی از این پروتز به عنوان پروتز موقت و همچنین سازگاری بافت های چشم برای دریافت پروتز اصلی بعد از جراحی استفاده می شود.

زمان تعویض چشم مصنوعی

در کودکانی که در سن رشد هستند نیاز هست که به صورت دوره ایی پروتز بررسی شود و با توجه به رشد عضلات و بافت ها به طور متوسط هر 2 سال یکبار با پروتز بزرگتر جایگزین شود تا از رشد غیر قرینه صورت جلوگیری شود. پروتز را باید به صورت روزانه و با غوطه ور کردن آن به مدت پنج دقیقه در کلرید هگزیدین 0.5 درصد و ایزوپروپیل الکل 70 درصد و به دنبال آن شستشوی نمکی قبل از قرار دادن در چشم ضدعفونی کرد و باید به درستی درحفره چشم قرار داده شود.

خشکی چشم و سوزش متعاقب آن با استفاده از اشک مصنوعی قبل از قرار دادن پروتز برطرف می شود و بیمار باید هر شش ماه یکبار برای پولیش و تنظیم به پروتزیست مراجعه کند زیرا سطح پروتز باید کاملا صاف و صیقلی باشد.

فهرست