با گام‌های بلندی که در زمینه‌ی تکنولوژی به جلو برداشته شده است، مواد و روش‌های طراحی و ساخت قطعات پروتزی نیز به‌روزتر شده و تولیدات حاصل، از کارایی و کیفیت بهتری برخوردار است. این پیشرفت‌ها باعث شده که استفاده از پروتز به عنوان یک وسیله فراتر از هدف اولیه‌اش، یعنی جبران کاستی‌های جسمانی و راه رفتن عادی، تبدیل به یک راه‌حل گسترده و متعدد شود؛ تنوعی که مستقیماً در اجزای پروتز پا قابل بررسی است. امروزه، با توجه به نیازهای مختلف هر فرد و همچنین تلاش برای ایجاد راحتی در انجام فعالیت‌های مختلف، قطعات پروتزی با تنوع بالا تولید می‌شوند.
ورزش دویدن، یکی از فعالیت‌های اساسی که پس از از دست دادن عضوی افراد ممکن است به چالش بکشد، با توجه به پیشرفت در طراحی و تولید قطعات پیشرفته پروتزها، دیگر به عنوان یک چالش ناپذیر برای افراد قطع عضو نمی‌ماند. امروزه، با بهبود روش‌های ساخت پروتز و ایجاد قطعات خاص و پیشرفته، افراد قادر به انجام ورزش دویدن با استفاده از پروتزهای ویژه هستند.
علاوه بر دویدن، این پیشرفت‌ها در علم پروتزسازی، امکان انجام سایر فعالیت‌های ورزشی نیز را برای افراد مبتلا به قطع عضو فراهم کرده است. ورزش‌هایی همچون شنا، اسکی، دوچرخه‌سواری، سنگ‌نوردی و سایر ورزش‌ها با استفاده از پروتزهای پیشرفته و خاص، به افراد این امکان را می‌دهند که به صورت فعال در فعالیت‌های ورزشی شرکت کنند و از لذت و بهره‌وری این فعالیت‌ها بهره‌مند شوند.
در ساخت پروتز برای دویدن، لازم است به نیازهای خاص و ویژگی‌های اساسی فرد توجه ویژه‌ای شود تا پروتز ساخته شده بتواند به بهترین نحو ممکن با نیازهای او هماهنگ شود. در ادامه به ویژگی‌های مهمی که در ساخت پروتز برای دویدن لازم است مورد توجه قرار گیرند، اشاره می‌شود:
سازگاری با حرکت‌های طبیعی: پروتز باید قادر به تقلید حرکات طبیعی پا و پنجه باشد تا فرد بتواند به راحتی دویدن را تجربه کند.
سبک وزن: پروتز باید سبک و وزن مناسبی داشته باشد تا در طول دویدن بر روی پا، فشار زیادی به سایر قسمت‌های جسم وارد نشود و راحتی فرد حفظ شود.
استحکام و پایداری: پروتز باید از جنس مواد مقاوم و پایدار ساخته شده باشد تا در شرایط مختلف، از جمله سرعت دویدن و تغییرات سطح، استحکام و پایداری لازم را ارائه دهد.
تنظیمات قابل تنظیم: پروتز باید دارای تنظیمات قابل تنظیم باشد تا فرد بتواند تنظیمات را به شکلی که به نیازهای خود متناسب باشد، تغییر دهد.
راحتی و تهویه: استفاده از موادی با قابلیت تهویه مناسب، برای جلوگیری از گرما و تعریق زیاد در طول دویدن بسیار حائز اهمیت است.
استفاده از فناوری پیشرفته: بهره‌گیری از فناوری‌های نوین و پیشرفته در ساخت پروتزها، از جمله سنسورها و سیستم‌های کنترل هوشمند، می‌تواند تجربه دویدن را برای فرد بهبود بخشد.
سازگاری با زمینه‌های مختلف: پروتز باید بتواند در شرایط زمینه‌های مختلف، از جمله مسیرهای مسطح، صعود و نزول‌ها و سایر شرایط متغیر، عملکرد مناسبی داشته باشد.
توجه به این ویژگی‌ها در ساخت پروتز برای دویدن، به فرد امکان می‌دهد که بهترین تجربه ممکن را در انجام فعالیت ورزشی دویدن داشته باشد.
به طور کلی، برای اینکه یک فرد با استفاده از پروتز بتواند ورزش دویدن را به خوبی انجام دهد و پروتز دارای کارایی و عملکرد لازم باشد، نیاز به استفاده از پنجه‌ها و مفصل‌های مخصوص دویدن است. یکی از اصلی‌ترین و حیاتی‌ترین قطعات برای دویدن با پروتز، پنجه‌های کربنی مخصوص دویدن می‌باشد.
پنجه های کربنی مناسب دویدن
پنجه‌هایی که برای ورزش دویدن مناسب هستند، باید دارای ویژگی‌های خاصی باشند، از جمله:
- ذخیره‌ی انرژی: پنجه باید قابلیت ذخیره‌ی انرژی را داشته باشد تا در هنگام فرودن بر روی سطح، انرژی جذب شده و در زمان ایستگاه، این انرژی به فرد برگردانده شود.
- بازگشت انرژی به فرد: طراحی پنجه باید به گونه‌ای باشد که بتواند انرژی را به صورت کارآمد به فرد بازگرداند و او را در دویدن حمایت کند.
- ساختار کربنی: استفاده از مواد کربنی در ساختار پنجه، به آن کمک می‌کند تا پنجه سبک و در عین حال مقاوم باشد.
- انعطاف‌پذیری: پنجه باید انعطاف‌پذیری مناسبی داشته باشد تا بتواند حرکات طبیعی را تقلید کرده و به فرد احساس راحتی بیشتری بدهد.
- مطابقت با سطوح مختلف: پنجه باید قابلیت مطابقت با سطوح مختلف، از جمله مسیرهای مسطح و صعود و نزول‌ها، را داشته باشد تا در هر نوع محیط دویدن کارایی داشته باشد.
به طور خاص، پنجه‌های کربنی مخصوص دویدن با ایجاد یک فضای بزرگ‌تر، امکان جذب و برگرداندن بهتر انرژی را فراهم می‌کنند. استفاده از تکنولوژی و مهندسی پیشرفته در ساخت این پنجه‌ها، به افراد قطع عضو این امکان را می‌دهد که با اطمینان و با کیفیت بهتری دویدن را تجربه کنند.
دویدن با پروتزهای بالای زانو
دویدن با پروتزهای بالای زانو نیاز به مفاصل خاص و با کارایی بسیار بالا دارد. در مواردی که قطعه پروتزی بالاتر از زانو قرار دارد، استفاده از مفاصل پیشرفته امری اساسی است. مفاصل مخصوص دویدن باید توانایی عکس‌العمل سریع و بازگشت به حالت اولیه را داشته باشند. این ویژگی‌ها از طریق طراحی دقیق در سیلندرهای هیدرولیک مفصل به ویژه اهمیت پیدا می‌کند.
شرکت‌هایی مانند اتوبوک با سابقه طولانی در زمینه تولید قطعات پروتزی، به طراحی مفاصل خاص برای انجام فعالیت دویدن پرداخته‌اند. به عنوان نمونه، مفصل 3 اس 80 که توسط این شرکت طراحی شده است، مخصوصاً برای عمل دویدن به کار می‌رود. این مفصل با استفاده از سیلندرهای هیدرولیک و تکنولوژی پیشرفته، توانایی تنظیم سرعت حرکت و بازگشت به حالت اولیه را فراهم می‌کند. این ویژگی‌ها به افراد قطع عضو امکان می‌دهند تا در دویدن با پروتز با سرعت و راحتی بیشتری حرکت کنند.
تلاش‌های شرکت‌هایی مانند اتوبوک در طراحی مفاصل پیشرفته برای دویدن، به افراد قطع عضو امکان می‌دهد تا با اطمینان و بهترین کارایی ممکن ورزش دویدن را ادامه دهند و از فعالیت‌های ورزشی بهره‌مند شوند.
ساخت سوکت مخصوص پروتزهای دویدن
سوکت پروتز پا مخصوص پروتزهای دویدن امری حیاتی و پیچیده است که نیازمند دقت و تخصص بالا از سوی تخصص‌مندان در زمینه ساخت پروتزها می‌باشد. سوکت به عنوان قسمت اصلی ارتباط بین پروتز و بدن فرد، باید دارای فیت مطلوب و حداکثر راحتی برای فرد باشد. در مورد پروتزهای دویدن، سوکت به عنوان نقطه اتصال میان پروتز و اندام مرتبط، نقش بسیار مهمی در تأمین پایداری و کارایی پروتز ایفا می‌کند.
برای ساخت سوکت پروتزی مخصوص دویدن، نکات زیر بسیار حائز اهمیت هستند:
دقت در اندازه‌گیری: اندازه‌گیری دقیق و صحیح از اندام مرتبط با استفاده از تکنیک‌های پیشرفته، اولین گام مهم در ساخت سوکت است.
فیت مطلوب: ساختار سوکت باید به گونه‌ای باشد که فرد تا حد امکان بدون هرگونه مشکلی بتواند پروتز را قرار دهد و حرکات دویدن را به راحتی انجام دهد.
کنترل فشار: استفاده از لاینرهای پروتزی و تعلیق پروتز با فشار منفی، در ساخت سوکت، به کنترل فشار و کاهش نقاط فشاری بر روی اندام کمک می‌کند و راحتی و سلامت پوست فرد را تضمین می‌کند.
انعطاف پذیری: ساختار سوکت باید انعطاف‌پذیری کافی داشته باشد تا حرکات طبیعی اندام فرد را تسهیل کرده و احتمال ایجاد مشکلات جلوگیری شود.
طراحی با توجه به نوع فعالیت: در ساخت سوکت برای پروتزهای دویدن، نیاز است که با توجه به نوع ورزش دویدن، سوکت به گونه‌ای طراحی شود که کارایی و انعطاف لازم را فراهم کند.
با اجرای دقیق این نکات و استفاده از تکنولوژی‌های پیشرفته در ساخت سوکت، امکان ساخت پروتزهای دویدن با عملکرد بالا و حداکثر راحتی برای فرد قطع عضو فراهم می‌شود.
برای دریافت اطلاعات بیشتر و مشاوره رایگان تخصصی، با کلینیک پروتزساز تماس بگیرید.
Mohamad Esmaeeli
متخصص ارتز و پروتز (ارتوپدی فنی)
محمد اسماعیلی، متخصص ارتز و پروتز و مؤسس کلینیک ارتز و پروتز بارمان، دارای مدرک کارشناسی و کارشناسی ارشد ارتز و پروتز از دانشگاه علوم پزشکی ایران و بیش از ۱۶ سال سابقه در حوزه ارتوپدی فنی است. او فعالیت حرفه‌ای خود را از سال ۲۰۰۹ آغاز کرد و در مراکز تخصصی مختلف از جمله مرکز ارتز و پروتز پیشرفت و مرکز توانبخشی آرمان شایان مشغول به کار بود، و در سال ۲۰۲۲ کلینیک ارتز و پروتز بارمان را تأسیس کرد.
تخصص او شامل ارزیابی شرایط حرکتی مراجعان، طراحی و ساخت ارتز و پروتز، و ارائه راهکارهای متناسب با نیاز هر فرد است؛ سابقه‌ای که بر تجربه طولانی در ساخت تجهیزات ارتوپدی و ارتباط مستقیم با مراجعان بنا شده است.
سوابق و مدارک
کارشناسی و کارشناسی ارشد ارتز و پروتز از دانشگاه علوم پزشکی ایران، بیش از ۱۶ سال سابقه فعالیت تخصصی در حوزه ارتز و پروتز، سابقه همکاری با مرکز ارتز و پروتز پیشرفت و مرکز توانبخشی آرمان شایان و مؤسس کلینیک ارتز و پروتز بارمان.